Jak określić wymagania do projektu hali?

Najważniejsze jest powiązanie parametrów budynku z konkretnym zastosowaniem. „Magazyn na 1000 palet” nie określa jeszcze potrzebnej powierzchni. Znaczenie mają także wymiary i masa ładunków, sposób ich składowania, dostęp do poszczególnych towarów, obsługujące je wózki oraz miejsca przyjęcia, kompletacji i wysyłki.

1. Określ skalę działalności i przepływ materiałów

Punktem wyjścia jest przebieg pracy: od przyjęcia materiału lub towaru do wydania gotowego produktu. Dla każdego etapu określ jego skalę, potrzebne wyposażenie i miejsce na materiały oczekujące na kolejną operację.

W magazynie trzeba uwzględnić nie tylko składowanie, lecz również rozładunek, przyjęcie, kontrolę, kompletację i przygotowanie wysyłek. Strefy te mogą zajmować odrębne powierzchnie albo korzystać z tej samej przestrzeni w różnych godzinach — musi to jednak wynikać z organizacji pracy.

Wymagania warto uporządkować w trzech scenariuszach:

To proponowany sposób zapisu założeń, nie trzy osobne warianty projektu. Pozwala wskazać, co hala ma obsłużyć od razu, a na co trzeba przygotować miejsce.

Na schemacie procesu zaznacz również:

• strefy wymagające bezpośredniego połączenia;
• miejsca odkładania materiału między operacjami;
• ruch pieszych i transport wewnętrzny;
• procesy wymagające oddzielenia, np. ze względu na pył, hałas lub warunki higieniczne.

Nie każde oddzielenie oznacza ścianę. Sposób wydzielenia powinien wynikać z zagrożeń i wymagań procesu; przykładowo stanowiska powodujące zapylenie mogą wymagać odpowiedniej wentylacji wywiewnej.

2. Zbierz wymagania maszyn, regałów i transportu wewnętrznego

Rzut urządzenia pokazuje tylko część potrzebnej przestrzeni. Do projektu potrzebne są również strefy obsługi, podawania materiału, odbioru produktu, serwisu oraz droga wprowadzenia urządzenia do hali.

Dane najlepiej zebrać w jednej tabeli, z odwołaniami do dokumentacji dostawców:

Szerokości korytarzy między regałami nie należy przyjmować niezależnie od wózków. Parametr korytarza roboczego, oznaczany jako Ast, zależy od konkretnego urządzenia i obsługiwanego ładunku. Zmiana typu wózka może więc zmienić cały układ magazynu.

Posadzka: sama nośność w t/m² nie wystarczy

Posadzka przenosi różne obciążenia: skupione pod stopami regałów, od kół pojazdów oraz od maszyn. Jedna wartość obciążenia równomiernie rozłożonego nie opisuje wszystkich tych przypadków. Projektant potrzebuje danych o obciążeniach i miejscach ich przekazywania.

Osobno trzeba ustalić wymaganą płaskość i poziomość posadzki. Ma to szczególne znaczenie przy wysokim składowaniu i pracy wózków wąskokorytarzowych — wymagania powinny odpowiadać wybranemu systemowi transportu i składowania.

3. Ustal wysokość użytkową i warunki składowania

Wysokość hali należy opisywać jako potrzebną wolną przestrzeń w określonych strefach, a nie wyłącznie wysokość przy okapie. Istotne są najniższe elementy konstrukcji, instalacje i wyposażenie podwieszane.

Dla magazynu rozróżnij:

• wysokość najwyższego poziomu odkładania;
• wysokość ładunku na tym poziomie;
• przestrzeń potrzebną do jego odłożenia i podniesienia;
• wymagane odległości od instalacji przeciwpożarowych.

Wysokość składowania nie jest więc równa wysokości regału ani wysokości budynku. Wymaga wspólnego ustalenia układu regałów, możliwości wózków i ochrony przeciwpożarowej.

Towar i opakowanie wpływają na ochronę przeciwpożarową

Opis „magazyn wyrobów gotowych” jest zbyt ogólny. Należy wskazać, co będzie przechowywane, w jakich opakowaniach, na jakich paletach, w jaki sposób i do jakiej wysokości.

Wytyczne techniczne FM dotyczące ochrony magazynów różnicują zagrożenie m.in. według materiału towaru i opakowania. To pokazuje, dlaczego zmiana asortymentu może wymagać ponownego sprawdzenia przyjętej ochrony, nawet bez zmiany powierzchni magazynu. Wytyczne FM nie zastępują przy tym polskich przepisów ani uzgodnień projektu.

4. Opisz dostawy i przeładunek, nie tylko liczbę bram

Do zaprojektowania obsługi dostaw potrzebne są dane o pojazdach, sposobie przeładunku i jednoczesności operacji. Dojazdy oraz powierzchnie manewrowe należy rozpatrywać razem z ruchem pieszych i transportem na terenie zakładu.

Zamiast samej liczby dostaw na dobę określ:

• rodzaje i gabaryty pojazdów;
• liczbę pojazdów obsługiwanych jednocześnie;
• czas postoju przy rozładunku lub załadunku;
• obsługę od tyłu, z boku albo z poziomu terenu;
• miejsce oczekiwania pojazdów;
• powierzchnię na towar przed kontrolą, przyjęciem i wysyłką.

Liczba bram i wielkość stref przeładunkowych powinny wynikać z tych ustaleń. Sam magazyn regałowy nie zastępuje powierzchni potrzebnej do przyjęcia i przygotowania towaru.

5. Zapisz parametry mediów i środowiska pracy

Wymaganie „hala ogrzewana i wentylowana” nie określa warunków potrzebnych do produkcji, przechowywania ani pracy ludzi. Temperatura, wilgotność, czystość powietrza i usuwanie zanieczyszczeń muszą odpowiadać rzeczywistemu użytkowaniu pomieszczeń.

Praktyczny zapis wymagań powinien obejmować:

To lista do uzgodnienia z projektantami instalacji i dostawcami urządzeń, a nie gotowy dobór systemów.

Dane o zużyciu mediów w obecnym zakładzie warto przekazać jako materiał porównawczy. W briefie należy jednak opisać także planowane zmiany: dodatkowe maszyny, kolejną zmianę roboczą lub większą wydajność. Dzięki temu dane historyczne nie zostaną omyłkowo potraktowane jako pełne zapotrzebowanie nowej hali.

6. Rozdziel wymagania na dziś, przygotowanie do rozbudowy i sprawy otwarte

Możliwość rozbudowy oznacza więcej niż wolny pas gruntu. Już w planowaniu trzeba uwzględnić przyszły kierunek powiększenia hali, dojazdy, dostęp do mediów i sposób połączenia kolejnych części obiektu. Rozbudowę warto rozpatrywać przed wyborem ostatecznego układu budynku.

W briefie rozdziel:

• elementy wykonywane od razu;
• rezerwy miejsca i rozwiązania przygotowujące kolejny etap;
• wyposażenie oraz instalacje przewidziane dopiero przy rozbudowie.

Osobno zapisz ograniczenia montażu i uruchomienia: czy zakład będzie wtedy pracował, które drogi muszą pozostać dostępne, kiedy można wyłączyć media i kto odpowiada za udostępnienie stref. Takie informacje występują również w formularzach przygotowujących prace instalacyjne w czynnych magazynach — niezależnie od samych parametrów wyposażenia.

Co przekazać projektantowi hali?

Proponowany pakiet wymagań to krótki opis działalności, schemat przepływu materiałów, zestawienie wyposażenia oraz tabela parametrów z załącznikami od dostawców. Nie musi od razu zawierać wszystkich odpowiedzi. Powinien natomiast jednoznacznie pokazywać status danych.

Inwestor określa oczekiwany sposób działania zakładu. Dostawcy wyposażenia dostarczają wymagania swoich urządzeń, a projektanci przekładają je na rozwiązania budowlane i instalacyjne. Najważniejsze, aby żadna istotna niewiadoma nie została potraktowana jak potwierdzony parametr.

Porozmawiajmy o inwestycji →